أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
301
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
روا بود كه از نيمهء مهر كه شوهرش را لازمست عفو كند و اگر نباشد و ولىّ او صلاح داند روا بود كه عفو كند اگر زن عاقله باشد و كاره بود عفو را ولى را رسد كه عفو كند و اگر زن عفو كند و ولىّ كاره بود كراهت او را تأثيرى نبود چون زن عاقله باشد . و گفتهاند كه : آنكه عقد بدست او باشد شوهر است پس معنى آيه برين وجه چنين باشد الّا كه آن زنان عفو كنند شوهر را هيچ مطالبه نكنند يا شوهران عفو كنند مهر بتمامى بدهند و اين قول از امير المؤمنين على عليه السّلام روايت كردهاند و اين قول مجاهد و ربيع و قتاده و ضحاك است و روايت عمار است از عبد الله عباس . و روايت كردهاند از شريح كه او گفت : امير المؤمنين على عليه السّلام از من پرسيد كه : [ الَّذِي بِيَدِهِ عُقْدَةُ النِّكاحِ ] كيست ؟ - گفتم : ولىّ زن ، گفت : نه شوهر زنست و امّا آنچه مذهب ماست و روايت كردهاند از باقر و صادق عليهما السّلام آنست كه : [ الَّذِي بِيَدِهِ عُقْدَةُ النِّكاحِ ] ولىّ است و ولىّ بنزديك ما پدر بود و جدّ با وجود پدر بر بكرى كه نابالغ باشد . [ وَ أَنْ تَعْفُوا ] و آنكه عفو كنيد يا ولىّ عفو كند يعنى عفو كردن بتقوى نزديكتر است و فراموش مكنيد فضل را در ميان شما و فضل تمام به دادن كاوين است يا تمام ابرا كردن از ذمّهء شوهر و اين هر دو فضل و احسان است و خير است و خداى تعالى بدانچه شما ميكنيد بيناست برو بنشود و مورد آيت كلمهء حثّ است بر خير و احسان و فضل . [ سوره البقرة ( 2 ) : آيات 238 تا 239 ] حافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ وَ الصَّلاةِ الْوُسْطى وَ قُومُوا لِلَّهِ قانِتِينَ ( 238 ) فَإِنْ خِفْتُمْ فَرِجالاً أَوْ رُكْباناً فَإِذا أَمِنْتُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَما عَلَّمَكُمْ ما لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ ( 239 ) ميگويد كه : مداومت نمائيد و مواظبت كنيد بر اداى نمازها و بجاى آريد آن را باركان و شرايط و مواقيت و حدود آن را مراعات كنيد و خاصّه بر نماز ميانه و مهتر و نيكوتر و فاضلتر و از بهر تفضيل آن را تخصيص كرد چنان كه گفت : و ملائكته و رسله و جبريل و ميكال . خلاف كردهاند كه : [ صلاة وسطى ] كدام است گروهى گفتند كه : نماز بامداد است و اين قول عمر است و معاذ جبل و عبد الله عباس و عبد الله عمر و جابر . و مذهب